İslam Öncesi Türk Devletleri

İslam Öncesi Türk Tarihi
* Türk dogan, türeyen, güçlü, kuvvetli anlamına gelmektedir.
* Türkler'in anavatanı Orta Asya'dır
- iklim nedeniyle temel geçim kaynagı
hayvancılıktır
- Göçebe yasam tarzı benimsenmis
tir
* Türkler Orta Asya'da Kelteminar, Karasuk, Anav, Androva, Abakan, Afanesyevo gibi kültür merkezleri olusturdu.
- Türkler'in yasadıgı ilk kültür merkezi
Afanesyevo'dur, Androva bu kültürün devamıdır.
- Demir ilk kez Karasuk'ta islenmis
tir.
* Tarihte önemli rol oynayan ilk Türk toplulugu iskitler'dir.

* Türkler Orta Asya'dan
- iklim degismesi, kuraklık (ekonomik)
- Nüfus artısı (sosyal)
- Hayvan hastalıkları (ekonomik)
- Boylar arası mücadeleler (siyasi)
- Yeni yerler fethetme arzusu (siyasi)
- Çin baskısı (siyasi)
gibi nedenlerle degisik bölgelere göç etti.
* Atlı-göçebe kültüre sahip olmaları, tekerlegi kullanmaları göçleri kolaylastırdı

* Göçler sonucunda
- Türk kültürü yayıldı
- Yeni kültürlerle karsılasıldı
- Göç eden bazı topluluklar benliklerini kaybetti
- Türkler gittikleri yerlere daha yüksek bir medeniyet götürdü, demir islemeciligini dünyaya yaydı.

* Göçebe yasam ve yazının geç kullanılması Türk tarihini bir bütün halinde incelemeyi zorlastırdı.

İslam Öncesi Türk Devletleri

1. Asya (Büyük) Hun (MÖ 220-MS 216)

* Teoman (Bilinen ilk hükümdarı) tarafından kuruldu
* Bilinen ilk Türk devleti
* Merkez Ötüken
* Teoman döneminde Çin'le savasıldı, Çinliler Çin Seddi'ni yaptı. 
 Savasların temel nedeni _pek Yolu'na hakim olma düs
üncesidir
* Mete en güçlü dönemi
- Kurultay olus
turuldu
- Türkler ilk kez tek çatı altında toplandı
- Çin vergiye bag
landı
(Kültürün korunması için Çin'e yerles
ilmedi)
- ikili + Onlu tes
kilat
- i
pek Yolu'na hakim olundu
* Oguz Kagan Destanı
* Mete'nin ölümünden sonra devlet zayıfladı
* Dogu-Batı olarak ikiye ayrıldı, Çin tarafından yıkıldı

Kavimler Göçü (375)

* Çin baskısından kaçan Hunlar'ın batıya dogru göçleri sırasında barbar kavimleri de göçe zorlamasına denir.

Sonuçları
* Roma ikiye ayrıldı, Batı Roma _mparatorlugu yıkıldı (476)
* İlkçag kapandı, Ortaçag basladı
* Feodalite (derebeylik ) dogdu
* Bugünkü Avrupa milletlerinin temelleri atıldı
* Hristiyanlık yayıldı, Kilise ve Papalık güçlendi
* Avrupa Hun Devleti kuruldu
* Avrupa uzun yıllar karısıklık içinde kaldı

2. Avrupa Hun Devleti (375-469)

* Balamir tarafından kuruldu.
* Avrupa'da kurulan ilk Türk devleti
* Attila en güçlü dönemi
- Bizans (Balkan Seferleri-Margos ve Anatolyos Barısı)
ve
- Batı Roma'ya seferler yapıldı (Papanın istegi
üzerine girilmedi)
* Almanlar'ın Nibelungen Destanı'nın olusmasında rol oynadılar
* Attila'nın ölümü, Bizans'la mücadeleler yıkılmasında etkili oldu

3. Göktürkler (552-658)

*Bumin tarafından Avarlar'ın yıkılması üzerine kuruldu
* Mukan en parlak dönemi
* İpek Yolu için Sasaniler'le ittifak kuruldu (Akhunlar'ın yıkılması)
* Sasaniler'e karsı da Bizans'la ittifak kuruldu
* Bizans'a elçi gönderen ilk Türk devleti
* Dogu-Batı olarak ikiye ayrıldı; Çin tarafından yıkıldı

4. II.Göktürk(Kutluk-682-745)

* Çin'e karsı bagımsızlık savası verildi
* Kutluk tarafından kuruldu
* Türkler ikinci kez tek çatı altında toplandı
* Bilge Kagan +Kültigin+Vezir Tonyukuk yönetimde etkili oldu
* Orhun Abideleri dikildi
- Bilge Kagan, Tonyukuk, Kül Tigin adına
- Türk adının geçtig
i ilk Türkçe metin
- Sosyal devlet anlayıs
ının belirtilmesi
* Basmil, Karluk, Uygur ayaklanmaları sonucu yıkıldı

Göktürkler'in Genel Özellikleri
* Türk adıyla kurulan ilk devlet
* Türk boylarının birles
tirilmesi, ulus bilinci
* 38 harfli Göktürk Alfabesi
* Çin, Bizans ve Sasaniler'le ticari ilis
kiler
* Ergenekon ve Bozkurt Destanı

5. Uygurlar (745-840)

* Kutluklar'ı yıkarak kuruldu
* Kurucusu Bilge Kül Kagan
* Merkez Ötüken sonra Karabalasagun (Ordubalık=ilk Türk sehri))
* Bögü zamanında Mani resmi din
- Yerlesik hayata geçildi, tarım bas
ladı
* Yerlesik hayata geçen ilk Türk devleti
* Din degistiren ilk Türk devleti, Mani ve Buda dinlerini benimsediler
- Savas
çı özelliklerini olumsuz etkiledi
* Kalıcı mimari eserler yaptılar
* Matbaayı kullanan ilk Türk devleti
* Kendi adlarına alfabe (14-18 harfli) olusturdular
* Mogollar'ın Türklesmesinde etkili oldular
* Dini terimlere Türkçe karsılık buldular
- Milli benlig
in korunması
* Göç ve Türeyis Destanı
* Mimari ve heykelciligin ilk örneklerini verdiler
* Karabalasagun ve Sine-Usi Yazıtları'nı diktiler
* Çin, Bizans ve Abbasiler'le ticari iliskilerde bulundular
* Orta oyunu, Türk tiyatrosunun ilk örnekleri, fresk, minyatür, çini sanatı ön plana çıktı
* Kırgızlar tarafından yıkıldı
* Kansu ve Turfan Uygurları olarak ikiye ayrıldı.

Yorum Yaz